Kunst

Hier richten we ons op beeldende kunst. Als definitie van beeldende kunst hanteren we hier de subjectieve uitdrukking van de verbeelding of gevoelens van de kunstenaar of de schepper ervan. Hier richten we ons in het bijzonder op de toepassing van ruimtelijke kunstwerken zoals schilderwerken, sculpturen, standbeelden, bustes, e.d., maar ook andere vormen zoals plantensnoei (zie topiary), architectuur als toiletvormen of glaswerk. Voor kunstzinnige fonteinen wordt verwezen naar het hoofdstuk fontein.

Kindertekeningen. Golfbaan De Graafschap, 2010.

Moderne kunst.

Moderne kunst met natuursteen nabij de ingang van het clubhuis. De Scherpenbergh, 2013.

Beeldhouwwerk. Met opschrift ZMG 2006. Golfbaan De Peelse, 2011.

Uitgestrooide rotsblokken als kunstobject. 2012.

Kunst door de baan, aan de speelroute. Soort van zonnewijzer op zuil. De Haenen.

Soort van wachtershuisje. De Haenen.

Twee vliegende ganzen met fontein in entree-vijver. Prince's Grant GC, 2016.

Welke relatie heeft kunst met de spelregels? Graag verwijzen wij hiervoor naar de meest recente Golfregels en Amateurstatus Regels van de Nederlandse Golf Federatie of naar Rules of Golf and the Rules of Amateur Status.

Verwezen wordt naar:

Deel II Definities:

Obstakels – Obstructions

Zie ook Baan

Vanuit de kunst wordt veelal een beroep gedaan op het menselijk gevoel voor esthetiek, de leer van schoonheid en kunst, en de verwijzing naar de zintuiglijke waarneming. Op veel golfbanen wordt primair uitgegaan van een toegevoegde waarde als versierend element rondom of in het clubhuis, nabij starthole of eindhole of ergens door de baan. Als verrijkend element in de terrastuin, aan de entree, de toegangsweg of oprijlaan, maar ook door de baan langs fairway's of in de rough.

Ook kan kunst tijdelijk als tentoonstelling worden aangewend, zowel professioneel als door clubleden (Art-Expo’s). Soms heeft een kunstenaar ruimte binnen de golfbaan als atelier of kunstgalerij. Ook verlenen soms golfbanen ruimte voor een (veelal tijdelijke) kunstroute, een samenwerking tussen golfbaan of golfpark en een Galerie. Dit als onderdeel van bijvoorbeeld een “Kunst & Golf” evenement (op Golfpark De Haenen in Oosterhout, 2015).

Art Expo van clubleden, in het clubhuis. Rijk van Nijmegen.

Onderdeel uit Art Expo van clubleden, in het clubhuis. Rijk van Nijmegen.

Expositie van een kunstenaar bij het clubhuis. Golfbaan Het Sybrook, 2011.

In natuursteen uitgehouwen 'clubmeister' als kunstproject. 2012.

Kunst langs de speelroute van de golfers en zichtbaar van de openbare weg. Golf International Moyland.

Kunst langs de speelroute van de golfers.

Beeldmerk of logo (dolfijn), als kunst op de oprijlaan. Golfbaan Ouwbaai - Zuid-Afrika.

Alle windrichtingen op een waterelement voor de ingang van het clubhuis. Golfbaan Pinnacle Point, Zuid-Afrika.

Kunst door de baan, aan de speelroute. Soort van zonnewijzer op zuil. De Haenen, 2015.

Over kunst valt te twisten, zo ook over de waarde of de functionaliteit op toepassingen ervan op de golfbaan. Praktisch kan het verwijzend zijn naar, herinneren aan, informatie verstrekken of gewoon het oog strelen. Die discussie gaan we hier maar niet aan. De beelden hierna van diverse vormen van kunst, mogen voor zichzelf spreken.

Bijzondere vorm van kunst. Golfbaan Wiesensee, Duitsland, 2010.

Informatie en instructie behorende bij de reuzenbank. Golfbaan Wiesensee, Duitsland, 2010.

Wand met kindertekeningen. Golfbaan De Graafschap, 2010.

Rotonde met kunstobject; golfer.

Ronde stenen tafel met topografische aanwijzingen. Golfbaan De Zuid Limburgse, 2010.

Stalen golfer in roest.

Twee cijfers op houten raam. 80 Jarig bestaan van de Sallandsche Golfclub 'De Hoek', 2014.

Bronzen beeld, De Boodschapper, een engelachtige figuur met uitgestrekte handen die reiken naar de Atlantische Oceaan. Bovenop een monument voor IJslandse immigranten naar Utah (zie hoofdstuk baan. GC Vestmannaeyja, 2014.

Er zijn kunstenaars die zich hebben laten inspireren door de natuur en met name door het weer. Zij hebben zich dan ook gebogen over het op kunstzinnige wijze weergeven van een weerstation. Geen moderne techniek maar gebruikmakend van natuurlijke producten.

Bijzondere vorm van kunst. Een weerstation. GC Wiesensee, 2010.

Informatie en uitleg weerstation. GC Wiesensee, 2010.

Wetter Station van gecombineerd granietsteen, hout en kunststof. Herzochenaurach Golf Club, 2016.

Veel kunstwerken welke op golfbanen worden aangetroffen zijn standbeelden of bustes, maar ook door de natuur geïnspireerde sculpturen van vogels, dieren of planten. Beide zeer toepasselijk. Het betreft vaak personen die in relatie staan met de golfsport, de clubhistorie of de golfbaan. Vanuit de techniek zien we ook binnen de fonteinen fraaie uitingen van kunst, een combinatie van fonteintechniek en water. Zie ook het hoofdstuk fontein. Met de tijd zijn er steeds meer ook moderne, stilistische sculpturen waar te nemen en in de meest uiteenlopende vrije vormgevingen en materiaalsoorten.

Deze vrije expressie kan gericht zijn op velerlei vormen binnen beeldende kunst uiteenlopend van totaal vrije vormen tot sculpturen van mens en natuur.

Kunst door de baan, aan de speelroute. Golfbaan De Haenen, 2015.

Kunst naast de oefengreen.

Natuurstenen. Geschenk van de Golfweek Commissie 2001. Golfbaan De Gelpenberg, 2008.

Positief en negatief kunstwerk van plaatstaal.

Lange houten naald met op de punt een beeld. Golfbaan International Golf Maastricht, 2013.

Detailfoto van de top van de naald. Golfbaan International Golf Maastricht, 2013.

Houten Libelle. 2012.

Vier zuilen met bovenop een extra kunstwerk. Golfbaan International Golf Maastricht, 2013.

Detailfoto van bol met daarop dansende figuur. International Golf Maastricht, 2013.

Houten, hoekige driepoot met op de punt een 'appel' bestaande uit 3 met cirkels geperforeerde, metalen schijven. Golfbaan De Graafschap, 2014.

Een 'Alles sal reg kom' monument op granieten sokkel, bestaand uit een smalle marmersteen. Deze stelt een glooiende tee voor met op de heuvel een golfbal in the hole. Golfbaan Oosterhoutse, 2015.

Zes staande personen met omhoog gerichte armen, in brons, op sokkel. Gestileerde vormen. Golfbaan Oosterhoutse, 2015.

Abstracte, roestvrijstalen sculptuur met vloeiende, golvende vormen. Cortenstaal of roestvrij staal met een roestige afwerking. Golfbaa Elfrather Muhle, Duitsland, 2025.

Een sculptuur bestaande uit twee spiraalvormige of gedraaide pilaren die samenkomen in het midden. De twee delen zijn elkaars spiegelbeeld en creëren een zandlopervormige opening ertussen. De Herkenbosche Golf, 2024.

Een sculptuur bestaande uit twee spiraalvormige of gedraaide pilaren die samenkomen in het midden. De twee delen zijn elkaars spiegelbeeld en creëren een zandlopervormige opening ertussen. De Herkenbosche Golf, 2024.

Of hier sprake is van kunst of kitch laten we in het midden, de aanleiding tot gebruik is mogelijk vanuit sentiment, sensatie of ironie. Mogelijk niet formeel ingebracht door individuen op persoonlijke titel.

Kunst of kitsch, kabouter poppetjes van kunststof of keramiek 'verstopt' in de boom. Golfbaan Midden Brabant, 2025.

Kunst of kitsch, kabouter poppetje van kunststof of keramiek 'verstopt' in klimop. Het Rijk van Nijmegen, 2025.

Zijn toiletgebouwen opzich geen uitingen van kunst maar meer van architectuur, er verschijnen op golfbanen toch steeds meer toiletvoorzieningen die veel weg hebben van een kunstobject.

Grote kunststof golfbal met losstaand zonnepaneel en bovenop geïntegreerde verlichting. Geen 'kunst' maar een modern toilet. GC Domtal-Mommenheim, 2014.

Kazuba toilet, geen kunst maar maar modern eco toilet zonder gebruik van riool, water, elektriciteit en chemicaliën. Golfbaan Landgoed Welderen te Elst.

De kunstvoorwerpen die we zien, zijn het product van specifiek toegepaste techniek en soort materiaal. Het grote verschil in de praktische toepassing van ontwerpen, bouwen, maken, materiaalsoorten, gereedschap en installeren per kunstenaar, levert de rijke variatie in producten op die er is. De toegepaste technieken zijn o.a. schilderen, ertsen, houtsnijwerk (ook met de motorkettingzaag), boetseren, slijpen, snijden, lassen, branden, buigen, zagen, schaven, spijkeren, etc. Toegepaste materialen al dan niet in combinatie zijn verf, vormen van textiel, klei, brons, ijzer, roestvast staal (RVS), metaaldraad, gaas of beton. Ook komen natuurlijke materialen en steensoorten als wol, katoen, wilgentenen, hout, levende planten, keramiek, marmer, graniet, basalt en zandsteen voor. Een gehaal eigen kunst is die van vormsnoei van bomen of struiken, topiarie genoemd. Zie onder Topiarie. Afhankelijk van de grootte van het kunstwerk of de vorm wordt het wel geplaatst op een sokkel of voet, welke al dan niet op een fundatie staat. Belangrijk is stabiliteit, het stormvast staan en door de baan ook slagvast.

Twee figuren in brons. Golfbaan De Semslanden, 2008.

Natuursteen met gat. Golfbaan Martensplek, 2010.

Vormsnoei op Gut Heckenhof in Duitsland.

Drie grote keramiek kruiken. Golfbaan Kasteel Engelenburg, 2011.

Uit boomstronk gesneden adelaar met golfbal.

Moderne Art, genaamd Club-leed, gemaakt door een clublid. Van H.J.Derksen. GC De Batouwe.

Houten Libelle met informatiebord. 2012.

Toelichting op het werkproces en kunstobject Houten Libelle. 2012.

Het snoeien en vormen van levende planten (meestal groenblijvende struiken), wordt topiary genoemd. Een kunstvorm die teruggaat tot de Romeinse tijd. Het zijn soms decoratieve, architectonische of fantasievolle sculpturen, zoals bollen, spiralen, letters, cijfers, vogels, dieren of mythologische figuren. Het meest worden hiervoor groenblijvende planten gebruikt zoals buxus, taxus, hulst en coniferen. Op diverse golfbanen wordt ook wel de clubnaam in gesnoeide vorm weergegeven.

Een boom of struik die is gesnoeid is in de vorm van een vogel. GC Son Muntaner, Mallorca, 2023.

Figuur in Buxus uitgeknipt.

Vormsnoei letters. Oosterhoutse Golf Club.

Vormsnoei letters. Domtal Golf.

Het onderhoud richt zich vooral op het schoonhouden van de kunstelementen, eventueel onderhoud van gebruikte materialen als ook de zichtbaarheid, dus het vrijhouden van beplanting rondom. Daarnaast is er inspanning nodig, preventief tegen beschadiging of diefstal. Soms kan er sprake zijn van tijdige verwijdering of vervanging bij kunstprojecten of galerij uitstalling. Soms is dit blijvend, soms tijdelijk van aard. Dit vraagt om specifieke aandacht gericht op bescherming van het object. Ook m.b.t. verzekering van de kunstobjecten.

Functionele kunst, tijdelijk tentoon gesteld op de baan. Het Rijk van Nijmegen, 2003.

Kunstobject in de baan. Golfbaan Hooge Graven, 2010.

Kunstgalerij aan toegangspad naar clubhuis. Golfbaan Voortwisch, 2012.

Groot beeld van dame in de swingstand. Sterk vervuild door vogelpoep. 2013.

Vanuit veiligheidsperspectief is het van belang dat de toegepaste kunstvoorwerpen stevig en robuust zijn. Daarnaast dienen ze bestand te zijn tegen storm, inwerking van betastende mensenhanden en inslagen van golfballen (afhankelijk van de standplaats). Ook dient het zodanig te zijn gesitueerd dat verwondingen aan het kunstobject zijn uitgesloten.

Foto 1, 2 en 3 hierna: Figuren in metaal, negatief en positief.

Foto 1: Figuur uitgesneden uit metaal, negatief. GC Wiesensee, 2010.

Foto 2: Figuur uitgesneden uit metaal, positief. GC Wiesensee, 2010.

Foto 3: Kunstobject in gebruik! GC Wiesensee, 2010.